Niezbędnym elementem umowy o dzieło jest określenie wynagrodzenia za wykonany przedmiot, o czym pisałam w pierwszym artykule w cyklu. Dziś przybliżę sposoby, w jaki można to uczynić.

Podstawową regulację prawną w tym zakresie zawiera art. 628 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w ten sposób nie da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym nakładom przyjmującego zamówienie.

Co wynika z tego przepisu?

Po pierwsze, strony mogą określić wynagrodzenie w najbardziej popularny sposób, czyli poprzez wskazanie ceny za wykonanie dzieła.

Przykład:
Za wykonanie 4 krzeseł opisanych powyżej, Zamawiający zapłaci Wykonawcy 2000,00 zł netto (słownie: dwa tysiące złotych).

Po drugie,  na podstawie cytowanego przepisu wysokość wynagrodzenia można określić poprzez wskazanie podstaw do jego ustalenia. Czasami bowiem, nie jest możliwe, lub korzystne dla stron umowy wskazanie w umowie określonej ceny dzieła wyrażonej w walucie. Jeżeli bowiem, stolarz ma wykonać krzesła i sam ma zakupić materiał przeznaczony do ich wykonania, to cena oprócz wynagrodzenia dla wykonawcy będzie obejmowała też (w tym przypadku) koszt materiałów i ich dostarczenia do stolarni. Wskazując podstawy obliczenia wynagrodzenia strony mogą posłużyć się cennikami, cenami materiałów, surowców, i półproduktów, wartością elementów, z których dzieło będzie wykonane albo przyjętą przez wykonawcę i zaakceptowaną przez zamawiającego stawką godzinową. Podstawa obliczania wynagrodzenia powinna być wartością stałą, możliwą do obliczenia i weryfikacji nie tylko w momencie zawierania umowy, ale i w przyszłości, czyli wtedy, kiedy nastąpi rozliczenie umowy. Dodatkowo, by uniknąć nieporozumień, warto w umowie precyzyjnie określić sposób obliczenia wynagrodzenia.
Przy wyborze takiego rozwiązania warto zadbać o to, by postanowienie umowne było jasne, wyczerpujące, nie pozostawiające pola na interpretację.

Przykład:
Za wykonanie krzeseł opisanych powyżej, Zamawiający zapłaci Wykonawcy wynagrodzenie obliczone w następujący sposób: liczba krzeseł x suma kosztu materiałów, kosztu malowania i skręcania jednego krzesła wynikających z cennika Wykonawcy, obowiązującego w dniu zawarcia niniejszej umowy i stanowiącego do niej załącznik nr 1.

Przepis zawiera jednakże furtkę dla stron, które nie określiły wynagrodzenia według któregoś z opisanych  powyżej sposobów. W takiej sytuacji, gdyby doszło do wątpliwości (a zapewne dojdzie) przyjmuje się zwykłe wynagrodzenie za podobne dzieło. Jeżeli zatem przygotowanie grafiki kosztuje około 200 zł, a przyjmującym jest znany plastyk, który za swoje rysunki przyjmuje wynagrodzenie wyższe o około 100 złotych, to brak określenia wynagrodzenia w umowie, spowoduje, że przyjęte zostanie wynagrodzenie, które ma charakter powszechnie płaconego za dzieło tego rodzaju lub takie, jakie już dawniej strony miedzy sobą ustaliły. Czyli 200 zł. Jedynie, gdyby okazało się, że grafika przygotowana przez wybranego wykonawcę ma cechy wyróżniające je spośród innych, to przyjęlibyśmy stawkę odpowiednią dla tych szczególnych grafik. Pytanie jednak, czy to nie stwarza problemu? W ocenie artysty jego prace zawsze będą wyjątkowe, w oczach przeciętnego odbiorcy – mogą być bardzo podobne. To rozwiązanie nie zawsze zatem doprowadzi do ustalenia wynagrodzenia.

Jeżeli i w ten sposób nie uda się określić, jaką cenę ma zapłacić zamawiający, cytowany przepis wskazuje jeszcze jedną możliwość do wykorzystania. Wykonawcy należne będzie wynagrodzenie odpowiadające nakładowi pracy (ale uzasadnionemu) i innym nakładom (tu np. koszt zakupu materiałów). Przyjmujący zamówienie otrzyma więc wynagrodzenie uwzględniające jego zysk. Jednak trzeba mieć na uwadze, że nakład pracy ma być uzasadniony – czyli nie płacimy za to, że wykonawca nie wiedział jak wykonać dzieło i musiał się douczyć i poćwiczyć.

Warto pamiętać, że sposób określenia wynagrodzenia nie zależy wyłącznie od woli stron – bardzo często wynika bowiem ze specyfiki zamawianego dzieła.

Autorka: Agnieszka Stupkiewicz