UMOWY SĄ WAŻNE!

Blog o zawieraniu, wykonywaniu i rozwiązywaniu przez Ciebie umów.

Kiedy umowa będzie nieważna?

Często zastanawiamy się, czy zawarta przez nas umowa jest zgodna z prawem i czy wszystkie jej postanowienia, które zabezpieczają nasze interesy nie zostaną uznane za nieważne w świetle prawa. I słusznie, bo temat wydaje się palący, szczególnie w obliczu coraz bardziej wzrastającej świadomości prawnej społeczeństwa. Sprawdź czego unikać!

Pisałam już o zasadzie swobody umów wyrażonej w art. 353¹ Kodeksu cywilnego, dlatego też wiecie już z czym zawierana przez Was umowa nie może być sprzeczna: właściwość stosunku, przepisy prawa, zasady współżycia społecznego. Po szczegóły odsyłam tutaj. W przypadku gdy do takiej sprzeczności dojdzie umowa może stać się nieważna.

Jak stanowi art. 58 par. 1 Kodeksu cywilnego czynność prawna będzie nieważna wtedy, gdy jest sprzeczna z ustawą albo ma na celu obejście prawa, a także wtedy gdy jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. I co ważne, nie musi to być literalnie zapisane w umowie. Wystarczy, że sprzeczne zapisy będą możliwe do wyinterpretowania z pozornie zgodnych z prawem zapisów umownych (Wyrok Sądu Najwyższego z 26 marca 2002 r., sygnatura III CKN 801/00).

Wyróżniamy dwa rodzaje nieważności: bezwzględną i względną.

Ta pierwsza oznacza, że czynność prawna jest nieważna od samego początku i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, następuje z mocy samego prawa i każdy kto ma w tym interes prawny może się na nią powołać.

W praktyce oznacza to, że gdy zawrzemy bezwzględnie nieważne postanowienie w umowie, to tak, jakby go w ogóle nie było.

Z kolei, ta druga oznacza, że czynność prawna wprawdzie jest ważna i wywołuje skutki prawne, ale może ona zostać unieważniona przez strony, jeśli się na to zdecydują.

Należy pamiętać, że nieważnością może również zostać dotknięta tylko część czynności prawnej. Wówczas czynność pozostaje w mocy co do pozostałego zakresu, chyba, że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Co to znaczy? Warunkami usługi mają być A, B i C. Dla nas usługa bez A nie ma sensu i nie zawieralibyśmy umowy na usługę posiadającą tylko cechy B i C. Jeżeli okaże się, że postanowienie dotyczące A jest nieważne, to cała czynność zawarcia umowy staje się nieważna.

Strony w umowie bardzo często zawierają tzw. klauzulę salwatoryjną, która ma na celu zapewnienie utrzymania w mocy umowy pomimo nieważności części jej postanowień. Nie mniej jednak, zawarcie tej klauzuli wcale nie wyklucza badania okoliczności zawarcia umowy i ustalenia czy bez nieważnych postanowień umowa zostałaby w ogóle zawarta.

Przykład: Jeżeli którekolwiek z postanowień jest lub stanie się nieważne nie narusza to ważności pozostałych postanowień. W miejsce postanowień nieważnych, strony niezwłocznie uzgodnią takie postanowienia, które będą odpowiadać znaczeniu i celowi postanowień nieważnych.

Jakie postanowienia umowne należy uznać za nieważne? Przykłady:

  1. W umowie została zastrzeżona kara umowna w wysokości x w przypadku odstąpienia od umowy z powodu opóźnienia w płatności całości lub którejkolwiek z rat wynagrodzenia.
  2. Termin zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy przez generalnego wykonawcę został uzależniony od uzyskania wynagrodzenia za ten sam zakres robót od zamawiającego.
  3. Strony umówiły się, że przedmiotem umowy jest napad na bank.
  4. Brak ceny w umowie sprzedaży! (Więcej na temat umowy sprzedaży znajdziesz tutaj)
  5. Klauzula umowna w umowie najmu lokalu użytkowego, zawartej na czas oznaczony, przewidująca możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy za wypowiedzeniem.

Należy pamiętać, że ocena czy postanowienie umowne lub umowa były ważne, musi być odniesiona do chwili zawarcia umowy.

Ponadto, w przypadku umów zawieranych z konsumentem w oparciu o tzw. wzorzec umowy, gdy okaże się, że postanowienia umowne kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, umowa taka nie może zostać uznana za nieważną w całości. To niedozwolone postanowienia nie będą wiązać konsumenta, ale umowa w pozostałym zakresie nadal będzie wiążąca. Więcej o nowych zasadach dotyczących konsumentów znajdziesz tutaj.

Unieważnienie czynności prawnej, w tym również umowy może nastąpić na skutek orzeczenia sądu lub uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby.

Niedługo zajmiemy się bezskutecznością czynności prawnej oraz zobaczymy, czym to się różni od opisywanej wyżej nieważności.

Autor: Ilona Przetacznik

 

adventure games for boysраскрутка

4 Comments

  1. Dlaczego 5 przykład postanowienia umownego należy uznać za nieważny. W ramach swobody umów można zastrzec prawo wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony.

    • Prawo, o którym piszesz (czyli wypowiedzenie umowy najmu zawartej na czas określony) możliwe jest do zastosowania tylko wtedy, gdy wyraźnie zapiszemy w jakich przypadkach będzie to miało miejsce. Muszą one być konkretnie wymienione w umowie. Nasz przykład mówi o ogólnej klauzuli, którą uznaje się za nieważną (nie wymienia, w jakim przypadkach wypowiedzenie umowy na czas określony byłoby dopuszczalne i akceptowalne przez obie strony). Przepisy kodeksu cywilnego w tej materii stanowią wyraźnie.

  2. Super temat. Bardzo mi pomógł. Mam jednak również pytanie praktyczne jak kolega wyżej.

    W umowie, którą dostałem od kontrahenta widnieje zapis:

    Dostawca bierze pełną odpowiedzialność prawną i finansowa za wszelkie roszczenia finansowe
    i reklamacyjne jakie zostałyby wysunięte przeciwko Odbiorcy a dotyczącymi jego towaru.
    Dostawca jest zobowiązany do zapłaty kwot stanowiących równowartość wszystkich kosztów
    poniesionych przez Odbiorcę z tytułu takich roszczeń i pokrycia wszelkich szkód wyrządzonych z
    tego tytułu Odbiorcy.

    To znaczy, że jeżeli np: Odbiorca mojego produktu sprzeda go swojemu klientowi po czym klient odniesie straty w skutek jego użytkowania (produktem są torby – np: urwie się rączka i stłucze się wino o wartości 500zł) to czy Odbiorca do którego zgłosił się jego klient o zwrot 500zł może mieć roszczenia do mnie?
    Oczywiście chodzi też o przypadki jak np: ktoś się pośliźnie na torbie itp.

    • Dziękuję! Co do Pana przypadku to brakuje mi szczegółów żeby to ocenić… Jeżeli Dostawca i Odbiorca są przedsiębiorcami możliwe są różne zapisy w umowie. Proponuję, w drodze negocjacji porozmawiać z Dostawcą i wyjaśnić, dlaczego nie może zgodzić się Pan na taki zapis. Jeżeli rzeczywiście towarem są tutaj papierowe torby a ryzyko takie jak Pan opisał w pytaniu to wręcz absurdalne wydaje się ponoszenie za to odpowiedzialności. Pytanie czy Odbiorca sprzedaje detalicznie i czy daje takie gwarancje swoim klientom? A może miał takie przypadki w przeszłości? Bo może ten zapis jest tylko kopią z innej umowy i nie przystaje do rzeczywistej sytuacji (waszego przypadku). Proszę zapytać go o cel i obawy jakie przyświecają temu zapisowi. Myślę, że to wiele wyjaśni. 

Dodaj komentarz

Your email address will not be published.

*

© 2017 UMOWY SĄ WAŻNE!

Theme by Anders NorenUp ↑