Z dniem 1 stycznia 2017 r. zmianie uległo brzmienie art. 115 Kodeksu cywilnego. Zmiana dotyczy sposobu obliczania terminu do wykonania czynności przypadającego na sobotę. W tym artykule znajdziecie wyjaśnioną różnicę pomiędzy sposobem obliczania terminów poprzednio i po nowelizacji.

Co do zasady termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia terminu (art. 111 Kodeksu cywilnego). Ustawodawca w art. 115 Kodeksu cywilnego przewidział jednak możliwość modyfikacji tej zasady w odniesieniu do terminów do wykonania czynności kończących się w dzień ustawowo wolny od pracy:

art. 115 Kodeksu cywilnego (przed nowlizacją): Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

Dzięki tej zasadzie, o ile strony umowy nie postanowiły inaczej, przesuwany był koniec terminu upływający w jeden z dni ustawowo wolnych od pracy.

Dni ustawowo wolne od pracy określa z ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 90) i są to niedziele oraz 1 i 6 stycznia, pierwszy i drugi dzień Wielkiej Nocy, 1 i 3 maja, pierwszy dzień Zielonych Świątek, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada, pierwszy i drugi dzień Bożego Narodzenia. Dniem ustawowo wolnym od pracy nie jest zatem sobota – ustawa pochodzi z czasów, gdy sobota była normalnym dniem pracy.

Przykład: Wykonawca miał dostarczyć swój produkt 24 grudnia. Okazało się jednak, że dzień ten przypadał w niedzielę. Ze względu na zastosowanie art. 115 Kodeksu cywilnego wykonawca mógł spełnić świadczenie dopiero 27 grudnia – bowiem 24, 25 i 26 grudnia są dniami ustawowo wolnymi od pracy. Gdyby termin przypadał na sobotę 23 grudnia Wykonawca musiałby wykonać czynność w tym dniu, w przeciwnym razie – popadałby w zwłokę.
W innym przypadku: jeżeli termin upływałby 6 stycznia 2017 r. to osoba zobowiązana do wykonania czynności musiałaby tę czynność wykonać w sobotę, 7 stycznia 2017 r.

Nowelizacja wynikająca z art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. z 2016 r., poz. 2255) polega na objęciu możliwością przesunięcia upływu terminu wypadającego także w sobotę:

art. 115 Kodeksu cywilnego (od 1 stycznia 2017 r.): Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

Wracając do powyższych przykładów: aktualnie, jeżeli termin do wykonania czynności mijałby w sobotę 23 grudnia, wykonawca mógłby spełnić zwoje zobowiązanie dopiero 27 grudnia, a w przypadku terminu mijającego 6 stycznia 2017 r. – termin ulegnie przesunięciu aż do 9 stycznia, bo 7 stycznia to sobota, a 8 stycznia jako niedziela jest dniem ustawowo wolnym od pracy.

Co ważne, przepis art. 115 Kodeksu cywilnego ma znaczenie nie tylko na gruncie umów, ale także jest stosowany w postępowaniu cywilnym: przepisy postępowania nie zawierają bowiem odrębnych zasad liczenia terminów. Ma zatem zastosowanie także do obliczania terminów procesowych, czyli np. terminu złożenia apelacji, odpowiedzi na pozew itp.

Ustawodawca objął nowelizacją terminy, które nie upłynęły przed 1 stycznia 2017 r. Jeżeli zatem jakiś termin rozpoczął swój bieg jeszcze w 2016 r. a zakończy swój bieg w jakąkolwiek sobotę po 1 stycznia 2017 r. zostanie przesunięty do następującego po sobocie poniedziałku (o ile z kolei ten poniedziałek nie będzie dniem ustawowo wolnym od pracy).

Nowelizację należy ocenić pozytywnie. Sobota powszechnie jest dniem, w którym zamknięte są urzędy, wielu przedsiębiorców nie świadczy wówczas usług lub znacznie ogranicza czas pracy, ponadto w wielu miejscowościach nie ma wówczas otwartej poczty.

Uwaga: artykuł 115 Kodeksu cywilnego przed i po zmianie dotyczy tylko terminów zastrzeżonych dla wykonania czynności. Dotyczy zatem sytuacji np. wykonania dzieła, zawarcia umowy przedwstępnej, złożenia pisma w sądzie, ale nie dotyczy w żadnym razie – wygaśnięcia umowy najmu czy zlecenia.


Autorka: Agnieszka Stupkiewicz

Stan prawny: 02.01.2017 r.

grafika pochodzi z pixabay.com